Dit artikel is de vertaling van het Engelstalige artikel “The Norman “Apocalypse””, door Simon R.D. Roberts, verschenen in het Tomorrow’s World magazine van maart-april 2026.
Bijna duizend jaar geleden veranderde een woeste en brute invasie de loop van de Britse geschiedenis. Het leidde tot jaren van barbaarse onderwerping en kolonisatie die sommigen hebben vergeleken met een ‘apocalyps’. Willem, hertog van Normandië, meende recht te hebben op de Engelse troon, en in zijn poging om die troon te bemachtigen, veroorzaakte hij “het ontstaan van een enorme breuklijn in de continuïteit van onze geschiedenis”, schrijft historicus Simon Schama (A History of Britain: At the Edge of the World?: 3000 BC–AD 1603, 2003, p. 63).
Schama stelt ook: “De Engelse geschiedenis in het bijzonder lijkt het werk van een gematigde gemeenschap, zelden geteisterd door stuiptrekkingen. Maar er zijn momenten wanneer de geschiedenis niet subtiel is; wanneer verandering komt met een gewelddadige haast, beslissend, bloedig en traumatisch; als een vrachtwagen vol ellende, die alles wegvaagt wat een cultuur tot cultuur maakt – gewoonte, taal, wet, loyaliteit. 1066 was zo’n moment” (p. 66).
Als we naar de achtergrond van de Slag bij Hastings kijken, kunnen we dan inzien hoe significant deze breuklijn was – en wie er uiteindelijk verantwoordelijk voor was?
EEN BETWIST KONINKRIJK
Tegen het einde van het eerste millennium n.Chr. waren de volkeren van Groot-Brittannië een mengeling van verschillende bloedlijnen – het onvermijdelijke resultaat van buitenlandse invasies. Aan de oude Keltische afkomst was Angelsaksisch bloed en dito cultuur toegevoegd. Deense Vikingen woonden in een groot gebied in Oost-Engeland dat bekendstond als de Danelaw. Noorse Vikingen bevonden zich op de Orkney- en Shetlandeilanden, de Hebriden en in Noordwest-Engeland. De Angelsaksen bevonden zich in Midden- en Zuid-Engeland, terwijl de Kelten in Zuidwest-Engeland, Wales en Schotland woonden.
Tegen de tijd dat Edward de Confessor op sterven lag zonder erfgenaam, waren er verschillende kanshebbers voor de Engelse troon, waaronder Harald Hardrada, koning van Noorwegen; Willem, hertog van Normandië; en Harold Godwinson, graaf van Wessex.
Edward stierf op 5 januari 1066 en Harold Godwinson – als ‘de man ter plaatse’ – werd snel gekroond tot zijn opvolger. Willem van Normandië geloofde echter dat de nieuwe koning Harold hem eerder onder ede de Engelse troon had beloofd. Na Harolds kroning aarzelde hij dan ook geen moment en stelde hij een invasievloot van meer dan 400 schepen samen. Hij overtuigde de feodale baronnen in zijn Normandische gebieden om zijn poging de troon te winnen te steunen. Heel intelligent zocht hij de zegen van paus Alexander II, hoofd van de Roomse kerk, die Willems poging goedkeurde, mogelijk omdat hij Harold zag als heerser over een land van barbaren en quasi-heidenen. De vloot was klaar om uit te varen op 10 augustus.
HET WEER HELPT DE GESCHIEDENIS VORM TE GEVEN.
Aan de andere kant van het Kanaal had koning Harold 3.000 getrainde soldaten verzameld, samen met 10.000 deeltijdtroepen, bekend als fyrd, die verplicht waren de koning 40 dagen per jaar te dienen. De zuidelijke wind die Willem in staat zou stellen het Kanaal over te steken, kwam echter nooit. Daarom ontsloeg Harold op 8 september de fyrd. Vier dagen later vertrok Willem vanuit Normandië, maar een plotselinge storm dreef de vloot oostwaarts, waardoor ze verhinderd over te steken.
De gebeurtenissen namen al snel een andere wending. Harolds verbannen broer Tostig viel Engeland binnen met een bondgenoot, Harald Hardrada, ook bekend als Harald III – de koning van Noorwegen. Op 19 september versloeg een vloot van 300 schepen en 10.000 manschappen in Noordoost-Engeland de lokale bevolking bij York. Daarop trok de Engelse koning in reactie hierop naar het noorden, waarbij hij onderweg zijn troepen verzamelde en in vijf dagen tijd ruim 300 km aflegde. Op 25 september versloeg koning Harold in de Slag bij Stamford Bridge zijn broer en Hardrada.
Maar slechts enkele dagen later kreeg Harold het bericht dat Willem vanuit Frankrijk was uitgevaren en aan de zuidkust bij Pevensey was geland. Omdat er geen georganiseerd Engels leger klaarstond om hen tegen te houden, marcheerde de koning weer naar het zuiden. Hij had in of nabij Londen kunnen stoppen en wellicht het voordeel kunnen behouden door Willems opmars vanuit de kust naar het noorden tegen te houden – maar dat deed hij niet.
De Slag bij Hastings vond plaats op zaterdag 14 oktober 1066, tussen gelijkwaardige Normandische en Angelsaksische troepen, en duurde het grootste deel van de dag. Op een cruciaal moment in de slag leken de Normandiërs zich terug te trekken, waardoor de Saksische ‘schildmuur’ werd opengebroken toen ze hen achtervolgden en er zwakke punten in de Saksische verdedigingslinie ontstonden. Harolds broers werden allebei gedood, evenals Harold zelf, die mogelijk dodelijk werd getroffen door een pijl in zijn oog.
GROOT-BRITANNIË VOORGOED VERANDERD
Willem de Veroveraar, zoals hij bekend werd, werd op 25 december 1066 gekroond in de Westminster Abbey. De Angelsaksische heersende klasse werd vervangen door Franssprekende Normandische veroveraars, een verandering die een blijvende impact had op Groot-Brittannië. In 1085 gaf Willem opdracht tot een volledige inventarisatie van het koninkrijk, graafschap voor graafschap. Deze inventarisatie – het beruchte Domesday Book – verschafte informatie waarmee hij naar believen dwang kon uitoefenen, boetes kon opleggen en bezittingen kon confisqueren. Zulke kennis was werkelijk machtig. De Normandische heerschappij betekende dat al het land toebehoorde aan Willem, die het bestuurde en het als geschenk gaf aan wie hij maar wilde. De heersende klassen waren verplicht hun eer te betonen aan Willem met een eed van trouw en loyaliteit. Willem stierf kort daarna tijdens gevechten met de Fransen op het continent, maar de Engelse natie was voorgoed veranderd.
Regelmatige lezers van de Wereld van Morgen zullen zich herinneren dat de beloften van nationale grootsheid als eerstgeboorterecht waren gegeven aan de nakomelingen van Jozef (1 Kronieken 5:1-2; Genesis 49:22-26). Zijn jongste zoon, Efraïm, zou een “[grote] menigte van volken” worden (Genesis 35:10-11; 48:17-19), en het hedendaagse Groot-Brittannië vervult deze belofte. Groot-Brittannië – overeenkomend met de oude Israëlitische stam van Efraïm – bereikte grootheid als een nationale macht, samen met de andere landen van haar rijk, vanaf ongeveer 1800 n.Chr.
Van cruciaal belang is dat deze beloften niet werden gedaan aan andere moderne landen zoals Denemarken, Noorwegen of Frankrijk, die afstammen van andere stammen van het oude Israël. De historische gebeurtenissen van de Slag bij Hastings zouden een essentiële stap blijken in de herinrichting van de natie, haar cultuur, en haar wetten, ter voorbereiding op haar uiteindelijke profetische rol, eeuwen later, als een verenigde macht in de wereldaangelegenheden. U kunt meer te weten komen over de plaats van Groot-Brittannië in de Bijbelse profetie door ons gratis boekje ‘De Verenigde Staten en Groot-Brittannië in de profetieën’ aan te vragen via deze website. U kunt het ook online lezen.
Essentieel voor de uitkomst van de Slag bij Hastings was de timing van de gebeurtenissen. Als we erkennen dat God de geschiedenis in bedwang houdt (Daniël 4:17), kunnen we Zijn hand in de timing waarderen, aangezien Hij de uitkomst regisseerde door elementen die zich aan de controle van de mens onttrekken. God, als de Schepper van de planeet aarde heeft bijvoorbeeld controle over het weer (Jesaja 29:6; 2 Kronieken 6:26-27). En het weer speelde een sleutelrol in het vertragen van de invasievloot van koning Willem, totdat de troepen van Harold uitgeput waren door de snelle mars noordwaarts naar Stamford Bridge en vervolgens weer zuidwaarts om tegen Willem te vechten. De uitkomst zou heel anders zijn geweest als Willem twee maanden eerder in Engeland was aangekomen. Een ander gratis boekje van ons is Daden van God: Waarom natuurrampen?, legt in meer detail uit hoe en waarom God natuurlijke weersverschijnselen gebruikt voor Zijn grote doel.
De Normandische ‘apocalyps’ als gevolg van de Slag bij Hastings was een belangrijk moment dat de geschiedenis in de richting stuurde van Gods doel, de vervulling van profetieën en Zijn nationale beloften aan Abraham. Het is waar: “… dat God, de Allerhoogste, Heerser is over het koningschap van mensen en daarover aanstelt wie Hij wil” (Daniël 5:21).